ราคาต่อหน่วย vs ราคาต่อแพ็ก

ความหมาย

• ราคาต่อแพ็ก: ราคาที่จ่ายตอนชำระเงิน เช่น น้ำมันพืช 1 ลิตร 55 บาท
• ราคาต่อหน่วย: ราคาต่อแพ็กหารด้วยปริมาณ คิดเป็นหน่วยมาตรฐาน 55 ÷ 10 = 5.5 บาทต่อ 100 มล.

ห้างใหญ่อย่าง Lotus's, Big C และ Tops มักพิมพ์ราคาต่อหน่วยไว้บนป้ายชั้นวางด้วยตัวเล็ก ๆ ใต้ตัวเลขใหญ่ และมันคือตัวเลขเดียวบนป้ายที่เอาไปเทียบข้ามสินค้าได้

ทำไมตัวเลขใหญ่ถึงหลอกตา

มีสามกลไกที่ทำให้ราคาต่อแพ็กอย่างเดียวใช้ไม่ได้

1. ขนาดบรรจุไม่กลม น้ำปลาขวด 700 มล. 750 มล. และ 300 มล. วางติดกันในราคาใกล้ ๆ กัน มีแค่ราคาต่อ 100 มล. ที่จัดอันดับได้ 2. ลดปริมาณแต่ราคาเท่าเดิม (shrinkflation) แพ็กเดิม ราคาเดิม แต่ของน้อยลง 8% ราคาต่อแพ็กไม่เปลี่ยน มีแต่ราคาต่อหน่วยที่ฟ้องว่าแพงขึ้น 3. ความเชื่อว่าซื้อใหญ่ถูกกว่า ส่วนใหญ่จริง แต่ไม่เสมอไป แพ็กเล็กที่จัดโปรมักชนะแพ็กครอบครัว และในข้อมูลหลายประเทศของเรา แพ็กขนาดกลางถูกที่สุดต่อกิโลราวหนึ่งในห้าครั้ง

ตัวอย่างการเทียบ

C ขวดเล็กสุดแต่ชนะทั้ง A และเฉือน B ไปนิดเดียว และไม่มีทางเห็นลำดับนี้จากราคาต่อแพ็กเลย

ราคาต่อหน่วยกับการคิดต้นทุนสูตร

สูตรอาหารเขียนเป็นกรัมและมิลลิลิตร การคิดต้นทุนจึงใช้ราคาต่อหน่วยล้วน ๆ

ค่าวัตถุดิบ = ราคาต่อหน่วย × (ปริมาณที่ใช้ ÷ ขนาดหน่วย)

เส้นจันท์ 200 ก. ที่ราคา 7 บาทต่อ 100 ก. = 7 × 2 = 14 บาท นี่คือเหตุผลที่วัตถุดิบทุกตัวในฐานข้อมูลของเราเก็บเป็นราคาต่อ 100 ก. ต่อ 100 มล. หรือต่อชิ้น แทนราคาต่อแพ็ก เพราะขนาดแพ็กต่างกันไปตามห้างและประเทศ แต่ราคาต่อหน่วยไม่ต่าง

ระวังของที่คิดเป็น "ต่อชิ้น"

ไข่ มะนาว ขนมปังเบอร์เกอร์ คิดราคาต่อชิ้น และจะเทียบกันได้ก็ต่อเมื่อขนาดใกล้กัน ไข่เบอร์ 0 กับเบอร์ 3 น้ำหนักต่างกันเกิน 20% ส่วนมะนาวลูกเล็กช่วงหน้าแล้งราคาพุ่งเป็นเท่าตัว เราจึงเก็บน้ำหนักเฉลี่ยต่อชิ้นไว้ เพื่อแปลงเป็นโปรตีนและแคลอรี่ต่อ 100 ก. ได้

นิสัยที่ควรติดตัว

ถ่ายรูปป้ายราคา ไม่ใช่ถ่ายรูปสินค้า บรรทัดราคาต่อหน่วยคือตัวที่บอกว่า "แพ็กประหยัด" ประหยัดจริงไหม ถ้าเลือกซื้อตามราคาต่อหน่วยแทนราคาต่อแพ็กทั้งตะกร้า มักประหยัดได้ 5–12% ของบิลโดยไม่ต้องเปลี่ยนของในรายการสักชิ้น