อภิธานศัพท์
ค่าพลังงานในการทำอาหาร
คือพลังงาน น้ำ และน้ำมันทอดที่ใช้แล้วทิ้งระหว่างปรุงอาหาร ต่อมื้อดูเล็ก รวมทั้งเดือนไม่เล็ก และเป็นเหตุผลที่น้ำซุปเคี่ยว 3 ชั่วโมงไม่ได้ถูกอย่างที่รายการวัตถุดิบบอก
รวมอะไรบ้าง
มีสี่ส่วน วัดได้ทั้งหมด
- แก๊สหรือไฟฟ้า เตาหรือเตาอบ คิดต่อ kWh ตามอัตราค่าไฟหรือค่าแก๊สครัวเรือนของแต่ละประเทศ
- น้ำ ส่วนใหญ่คือน้ำต้มหรือลวกที่เททิ้ง รวมน้ำล้าง
- น้ำมันทอด ไม่ใช่น้ำมันที่อาหารดูดไป (อันนั้นนับเป็นวัตถุดิบ) แต่เป็นน้ำมันหนึ่งลิตรหรือมากกว่าที่ตั้งไฟ ใช้ครั้งเดียวแล้วทิ้ง
- ค่ากำจัด ถ้าต้องส่งน้ำมันใช้แล้วไปกำจัด ค่าใช้จ่ายส่วนนี้ก็นับด้วย
ทำไมมักถูกมองข้าม และทำไมไม่ควร
เครื่องคิดต้นทุนเกือบทุกตัวหยุดที่ค่าวัตถุดิบ เพราะค่าพลังงานต่อมื้อดูเล็ก แต่คำว่า "เล็ก" ซ่อนอะไรไว้เยอะ ตัวเลขจากข้อมูลของเรา (แปลงเป็นบาทโดยประมาณ)
| วิธีปรุง | เวลา | ค่าพลังงานโดยทั่วไป |
|---|---|---|
| ไม่ต้องปรุง | 0 นาที | 0–0.5 บาท |
| ต้ม | 15 นาที | 1–3 บาท |
| ผัด | 20 นาที | 2–4 บาท |
| อบ | 45 นาที | 6–14 บาท |
| ทอดน้ำมันท่วม (1.5 ลิตร) | 20 นาที | 12–30 บาท |
| เคี่ยวน้ำซุปนาน | 180 นาที | 10–25 บาท |
การทอดน้ำมันท่วมกับการเคี่ยวนานคือจุดที่มันเลิกเป็นเศษสตางค์ น้ำซุปทงคตสึที่เคี่ยวสามชั่วโมง อาจมีค่าพลังงานมากกว่าค่ากระดูกหมูเสียอีก
ตัวคูณตามประเทศ
ราคาพลังงานในประเทศที่เราติดตามต่างกันราวหกเท่า การอบแบบเดียวกันจึงมีต้นทุนต่างกันตามที่ที่คุณอยู่
- ค่าไฟต่อ kWh: ออสเตรเลีย 0.32 AUD, สเปน 0.27 EUR, อังกฤษ 0.27 GBP, แคนาดา 0.18 CAD, สหรัฐฯ 0.16 USD, ไทย 4.2 บาท, เกาหลี 130 วอน, เม็กซิโก 2.00 MXN
- แก๊สมักถูกกว่าไฟฟ้า 2–5 เท่าต่อ kWh ในไทยแก๊สหุงต้มถัง 15 กก. ราว 420 บาท ตกราว 2.2 บาทต่อ kWh เทียบเท่า เตาแก๊สจึงยังชนะเรื่องค่าใช้จ่ายแทบทุกที่ ปัญหาคือคอนโดหลายแห่งห้ามใช้แก๊ส
นี่คือเหตุผลที่การเทียบเมนูข้ามประเทศโดยคิดแค่ค่าวัตถุดิบ จะจัดอันดับผิดสำหรับเมนูที่ต้องอบหรือเคี่ยว
สูตรที่เราใช้
ค่าพลังงาน = (kWh ไฟฟ้าต่อนาที × นาที × ค่าไฟ) + (kWh แก๊สต่อนาที × นาที × ค่าแก๊ส) + (ลิตรน้ำ × ค่าน้ำ) + (ลิตรน้ำมัน × ค่ากำจัด)
วิธีปรุงแต่ละแบบมีอัตราใช้พลังงานต่อนาที ปริมาณน้ำ และน้ำมันของตัวเอง ส่วนประเทศเป็นตัวกำหนดอัตราค่าบริการทั้งสี่ ไม่มีการเดาในระดับมื้อ ทั้งหมดคือ วิธีปรุง × เวลา × ราคาท้องถิ่น
เอาตัวเลขนี้ไปใช้อย่างไร
- ทำทีละเยอะคุ้มสองต่อ อบครั้งเดียว 45 นาทีได้หกที่ ค่าพลังงานต่อที่เหลือหนึ่งในหกของการอบหกรอบ
- ปิดฝาหม้อคือเงินฟรี ต้มโดยปิดฝาช่วยลดพลังงานขั้นนั้นได้ราว 25–30%
- ใช้น้ำมันทอดซ้ำอย่างถูกวิธี กรองแล้วใช้ซ้ำสามครั้ง ลดค่าน้ำมันต่อมื้อได้สองในสาม และเป็นการประหยัดค่าพลังงานที่ได้ผลที่สุดในบ้าน
- อย่าเปลี่ยนเมนูเพราะเงินไม่กี่บาท สำหรับมื้อที่ใช้เวลา 15–20 นาที ค่าพลังงานไม่ใช่ตัวแปรที่ต้องเค้น การเลือกวัตถุดิบและการลดของเหลือทิ้งส่งผลมากกว่า 10–50 เท่า
หน้าที่เกี่ยวข้อง