อภิธานศัพท์
ต้นทุนต่อจาน (ต้นทุนต่อที่)
ต้นทุนต่อจาน = (ค่าวัตถุดิบทั้งหมด + ค่าแก๊ส น้ำ น้ำมันที่ใช้ปรุง) ÷ จำนวนที่ที่ได้จริง เป็นตัวเลขเดียวของการทำอาหารกินเองที่เทียบกับราคาเมนูเดลิเวอรี่ได้แบบตรงไปตรงมา
สูตร
ต้นทุนต่อจาน = (ค่าวัตถุดิบ + ค่าพลังงานในการปรุง) ÷ จำนวนที่ที่ได้จริง
มีแค่สามตัวแปร แต่ทุกตัวเป็นจุดที่คนคิดผิดกันบ่อย
1. ค่าวัตถุดิบ คือส่วนที่ *ใช้* ไม่ใช่ส่วนที่ *ซื้อ*
ถ้าสูตรใช้น้ำปลา 20 มล. แต่ต้องซื้อทั้งขวด 700 มล. ต้นทุนของสูตรคือราคาน้ำปลา 20 มล. ไม่ใช่ราคาทั้งขวด ที่เหลือคือของในครัว ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายของมื้อนี้ ข้อยกเว้นเดียวคือของสดที่คุณจะทิ้งแน่ ๆ เช่น ผักชีครึ่งกำที่เหี่ยวในตู้เย็น ซึ่งควรไปนับในอัตราสูญเสียและของเหลือทิ้ง
2. ค่าพลังงานมีจริง และไม่ใช่ศูนย์
ต้มเส้น 18 นาที อบ 45 นาที หรือทอดน้ำมันท่วมแล้วเททิ้ง ทุกอย่างมีราคา และต่างกันตามประเทศ ในไทยค่าไฟราว 4.2 บาทต่อหน่วย ส่วนแก๊สหุงต้มถูกกว่ามาก ถ้าอยู่คอนโดที่ต้องใช้เตาไฟฟ้า เมนูที่ต้มนานจะเห็นค่าไฟชัดขึ้น มื้อเดียวอาจไม่เปลี่ยนคำตัดสิน แต่รวมทั้งเดือนก็เป็นเงินจริง
3. จำนวนที่ที่ได้จริง ไม่ใช่ที่สูตรบอก
สูตรที่เขียนว่า "สำหรับ 4 ที่" แต่ผู้ใหญ่สองคนกินหมด แปลว่าต้นทุนต่อจานจริงสูงกว่าที่สูตรบอกสองเท่า ลองชั่งอาหารที่ทำเสร็จสักครั้งแล้วหารด้วยปริมาณที่คุณกินจริง แค่ปรับตรงนี้ ตัวเลขต้นทุนต่อจานของคนส่วนใหญ่ก็ขยับ 20–40%
ตัวอย่าง: ผัดไทยกุ้งสด 2 ที่ (ซื้อของที่ Lotus's)
| รายการ | ปริมาณ | ต้นทุน |
|---|---|---|
| เส้นจันท์ | 200 ก. | 14 บาท |
| กุ้ง | 200 ก. | 64 บาท |
| ไข่ไก่ | 2 ฟอง | 9 บาท |
| ถั่วงอก ต้นหอม ถั่วลิสง มะนาว | — | 18 บาท |
| น้ำปลา น้ำตาล น้ำมัน | — | 4 บาท |
| แก๊ส (ผัด 22 นาที) | — | ราว 3 บาท |
| รวม | ราว 112 บาท |
112 บาท หาร 2 ที่ = ราว 56 บาทต่อจาน ขณะที่ผัดไทยกุ้งสดสั่งผ่านแอปรวมค่าส่งอยู่ราว 110 บาท แต่ผัดไทยร้านริมทางจานละ 50–60 บาท ซึ่งแทบเท่ากับทำเอง นี่คือเหตุผลที่ในไทย การทำอาหารไทยกินเองคนเดียวมักไม่ได้ประหยัดอย่างที่คิด
ทำไมต้นทุนต่อจานดีกว่า "ต้นทุนทั้งสูตร"
ต้นทุนทั้งสูตรเอามาเทียบข้ามเมนูไม่ได้ เพราะแต่ละสูตรได้ปริมาณไม่เท่ากัน ต้นทุนต่อจานทำให้ทุกอย่างอยู่บนฐานเดียวกัน หม้อเฝอ 600 บาทที่ได้ 6 ชาม (100 บาทต่อชาม) อาจถูกกว่าผัดไทย 250 บาทที่ได้แค่ 2 จาน (125 บาทต่อจาน) ทั้งที่ตอนจ่ายเงินหน้าแคชเชียร์ดูแพงกว่า
และเป็นตัวเลขที่ต้องใช้ในการเทียบสองเรื่องที่สำคัญที่สุด
- เทียบกับเดลิเวอรี่ เพราะเดลิเวอรี่คิดราคาต่อที่ ต้นทุนต่อจานจึงเป็นคำตอบเดียวที่เทียบได้ตรง ๆ
- เทียบกับงบของคุณ เอางบค่าอาหารรายสัปดาห์หารด้วยจำนวนมื้อที่กิน จะได้เป้าต่อจาน เมนูไหนเกินเป้าคือเมนูที่ต้องแก้
ใช้งานบนเว็บนี้
เปิดหน้าเมนูไหนก็ได้ ตั้งจำนวนที่ตามที่กินจริง เลือกประเทศและห้าง การ์ดผลลัพธ์จะแสดงต้นทุนต่อจานทันที พร้อมราคาเดลิเวอรี่ของเมนูเดียวกันในประเทศเดียวกันให้เทียบ
หน้าที่เกี่ยวข้อง